# Playbook voor EU-topmarkten (DE, FR, IT, ES, PL, NL)

Als je door heel Europa verkoopt, heb je geen 27 totaal verschillende implementaties nodig. Je hebt een sterke kern (EN 16931‑mapping + validatie) en een kleine set land-adapters (routing‑IDs, kanalen en constraints). Dit playbook start met de grootste en meest volwassen markten.

## Herhaalbare aanpak (core + land-adapters)

Bouw één canoniek factuurdatamodel en exporteer vervolgens naar de vereiste syntaxis (UBL/CII/FatturaPA/KSeF). Houd validatie dicht bij generatie en zie fouten als productfeedback.

Land-adapters moeten klein blijven: ontvangeridentificatoren, transportkanalen en een handvol regel-delta’s (CIUS).

## Praktische checklist: Herhaalbare aanpak (core + land-adapters)

- Core: EN 16931‑mapping + codelijsten + btw‑logica
- Adapter: routing‑ID/portal + profielvalidatie
- Ops: retry + audit trail + opslag

## Duitsland (DE): XRechnung + Leitweg‑ID, plus ZUGFeRD in workflows

Duitsland gebruikt XRechnung voor veel facturen aan de publieke sector. XRechnung implementeert EN 16931 in UBL of CII en voegt Duitse regels toe.

In veel B2B-workflows wordt ZUGFeRD/Factur‑X (PDF + ingebedde XML) gebruikt om een leesbare PDF te combineren met gestructureerde verwerking.

## Praktische checklist: Duitsland (DE): XRechnung + Leitweg‑ID, plus ZUGFeRD in workflows

- Routing/IDs: Leitweg-ID in B2G
- Syntaxis: UBL of CII (XRechnung-profielen)
- Valkuilen: koperreferenties, adressen, btw-opbouw

## Frankrijk (FR): platformworkflows + Factur‑X als brug

Frankrijk is een grote markt waar platform-gebaseerde uitwisseling vaak voorkomt, zeker richting de publieke sector. Verwacht eisen rond Franse bedrijfsidentificatoren (SIREN/SIRET) en strikte datakwaliteit.

Factur‑X (op EN 16931 gebaseerd) wordt vaak gebruikt als brugformaat omdat het PDF‑leesbaarheid combineert met gestructureerde XML.

## Praktische checklist: Frankrijk (FR): platformworkflows + Factur‑X als brug

- Identificatoren: SIREN/SIRET + btw-id
- Formaat: Factur‑X (EN 16931‑profiel) vaak gebruikt
- Valkuilen: partij-ID’s en adresregels

## Italië (IT): clearance-achtige levering via SdI (FatturaPA)

Italië is het referentievoorbeeld voor platformgedreven e‑facturatie. Facturen lopen via het “Sistema di Interscambio” (SdI) in het FatturaPA XML‑formaat.

Technisch betekent dit vaak: format-compliance + strikte identificatoren + platformresponses verwerken als onderdeel van je uitgifteproces.

## Praktische checklist: Italië (IT): clearance-achtige levering via SdI (FatturaPA)

- Kanaal: SdI
- Formaat: FatturaPA XML
- Valkuilen: ontvanger-codes (Codice Destinatario/PEC), platformbevestigingen

## Spanje (ES): publieke portals en evoluerende B2B‑eisen

Spanje heeft B2G e‑facturatie via FACe en gebruikt formaten zoals Facturae. Afhankelijk van het segment kom je ook UBL‑gebaseerde uitwisseling tegen.

Voor cross‑border/multi‑country: zorg eerst voor schone partij‑ID’s en consistente btw‑logica, en pas daarna het kanaal aan.

## Praktische checklist: Spanje (ES): publieke portals en evoluerende B2B‑eisen

- Kanaal: FACe voor B2G
- Formaten: Facturae en soms UBL
- Valkuilen: ID‑formaten (NIF/CIF) en adres-compleetheid

## Polen (PL): KSeF als gestructureerd platform met strikte eisen

Polen is een van de belangrijkste “gestructureerde platform”-markten. In de praktijk: betrouwbare integratie, nauwkeurige data en het verwerken van platformresponses/status.

Plan operationeel: retries, monitoring en langetermijnopslag van wat je hebt verzonden en wat is geaccepteerd.

## Praktische checklist: Polen (PL): KSeF als gestructureerd platform met strikte eisen

- Kanaal: KSeF
- Formaat: gestructureerd XML (platform-gedefinieerd)
- Valkuilen: fout-/statusafhandeling en resiliency

## Nederland (NL): PEPPOL-first uitwisselingspatronen

Nederland is sterk afgestemd op PEPPOL BIS en netwerkuitwisseling. Dat maakt het een goede anker‑markt voor een “network first” strategie.

In PEPPOL-context zijn participant IDs en endpoint discovery net zo belangrijk als het factuur‑XML zelf.

## Praktische checklist: Nederland (NL): PEPPOL-first uitwisselingspatronen

- Kanaal: PEPPOL
- Formaat: PEPPOL BIS Billing 3.0 (UBL)
- Valkuilen: verkeerde participant IDs en profielregel-mismatches

## Teststrategie voor multi‑country uitrol

Gebruik een kleine maar representatieve set facturen en houd die stabiel: één simpele factuur, één met meerdere btw‑tarieven, één met toeslagen/kortingen, één met vooruitbetalingen en één creditnota.

Per land/kanaal: lokaal valideren en daarna met de doelvalidator/sandbox. Bewaar het XML dat slaagt als fixture.

## Gerelateerde bronnen

- [Landgidsen (formaten, routing, identificatoren)](/resources/countries)
- [Gids voor de XRechnung-standaard](/resources/compliance/xrechnung-standard)
- [ZUGFeRD-profielen uitgelegd](/resources/zugferd/profiles)
- [PEPPOL-netwerkgids](/resources/compliance/peppol-network-guide)